Obchodzony dzisiaj z inicjatywy ONZ Światowy Dzień Środowiska był dla Papieża Franciszka punktem wyjścia do katechezy podczas audiencji ogólnej. Ojciec Święty przypomniał biblijne podstawy zobowiązań człowieka w odniesieniu do dzieła stworzenia, a także niebezpieczeństwa, jakie wynikają z lekceważenia tej misji. W ten sposób streszczono papieską katechezę po polsku:

„W Księdze Rodzaju czytamy, że Bóg umieścił mężczyznę i kobietę na ziemi, aby ją uprawiali i jej strzegli (por. 2,15). Powierzone nam przez Boga Stwórcę uprawianie i strzeżenie rzeczywistości stworzonej wymaga zrozumienia rytmu i logiki stworzenia. Tymczasem często kieruje nami pycha panowania, posiadania, manipulowania, wyzysku. Potrzeba nam postawy zadziwienia, kontemplacji, wsłuchania się w stworzenie. «Uprawianie i strzeżenie» obejmuje nie tylko relację między człowiekiem a światem stworzonym, ale dotyczy także relacji międzyludzkich.

W porannej Mszy w kaplicy Domu św. Marty wziął udział m.in. ks. Hans Zollner SJ, psycholog z Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego. Był on jednym z organizatorów ubiegłorocznego sympozjum „Ku uzdrowieniu i odnowie”, a także założycielem ośrodka zajmującego się pomocą ofiarom pedofilii, który działa przy tej jezuickiej uczelni w Rzymie, a także w Monachium. Ks. Zollner zwrócił uwagę na duże znaczenie, jakie Papież przywiązuje do walki z tego rodzaju nadużyciami w Kościele. Franciszek dał temu wyraz już miesiąc temu, przy okazji dnia walki z przemocą wobec nieletnich.

Hipokryzja to język typowy dla ludzi zepsutych. Zwrócił na to uwagę Papież Franciszek podczas porannej Mszy w Domu św. Marty. Jego homilia nawiązująca do ewangelicznego epizodu z denarem i kwestią płacenia podatku cezarowi była kontynuacją wczorajszej refleksji nad deprawacją. Ojciec Święty zwrócił uwagę na ugrzecznienie, z jakim uczeni w Piśmie zadają Jezusowi swoje podstępne pytanie, poprzedzając je obłudnym wstępem: „Wiemy, że jesteś prawdomówny i na nikim Ci nie zależy. Bo nie oglądasz się na osobę ludzką, lecz drogi Bożej w prawdzie nauczasz”.

Grzesznicy, zepsuci i święci – takie trzy kategorie Papież Franciszek wyróżnił pośród chrześcijan. Uczynił to w czasie porannej Mszy w kaplicy Domu św. Marty. W liturgii wzięła udział m.in. grupa pracowników Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych.

W homilii Papież nawiązał do dzisiejszej Ewangelii, w której Jezus opowiada arcykapłanom, uczonym w Piśmie i starszym przypowieść o niegodziwych dzierżawcach winnicy. Jak stwierdził kaznodzieja, o pierwszej grupie, grzesznikach, „nie potrzeba się wiele rozwodzić, gdyż wszyscy nimi jesteśmy. Jeśli tego nie czujemy, powinniśmy iść do duchowego lekarza, bo coś jest nie w porządku”. Dłużej Ojciec Święty zatrzymał się natomiast nad kategorią ludzi zepsutych, którzy stanowią najpoważniejsze zagrożenie dla wspólnoty wierzących. To ich reprezentują przypowieściowi dzierżawcy winnicy, którzy chcą sobie przywłaszczyć nie swoją własność. Uzyskana pewność siebie, niezależność popycha ich do zbrodni, a tak naprawdę chodzi o to, że nie potrzebują już Boga, bo sami dla siebie stali się bogami.

Na specjalnej audiencji Papież Franciszek przyjął prezydenta Republiki Zielonego Przylądka Jorge Carlosa de Almeida Fonsekę. Afrykański polityk odwiedził także watykański Sekretariat Stanu. Jak poinformowano, podczas rozmów podkreślono dobre dwustronne relacje, czego dowodem jest zawarte między Republiką Zielonego Przylądka a Stolicą Apostolską porozumienie o statusie prawnym Kościoła katolickiego. Ma ono zostać niebawem podpisane w stołecznej Prai podczas wizyty szefa watykańskiej dyplomacji abp. Dominique’a Mambertiego.

Jan XXIII dał się poznać światu jako Dobry Papież. Źródłem jego dobroci i pokoju, było posłuszeństwo Kościołowi i Opatrzności – mówił Franciszek podczas spotkania z mieszkańcami Bergamo, rodzinnego miasta Papieża Roncallego. Dziś przypada 50-ta rocznica jego śmierci. Ojciec Święty wyznał, że dni, w których umierał Jan XXIII wciąż pozostają w jego pamięci. Plac św. Piotra stał się wówczas sanktuarium pod gołym niebem, gdzie ludzie ze wszystkich środowisk modlili się za umierającego papieża.

Poranna Msza, o której wspomniał Papież po modlitwie Anioł Pański, została odprawiona w kaplicy Domu św. Marty. Z inicjatywy włoskiego ordynariusza polowego abp. Vincenzo Pelviego wzięła w niej udział grupa weteranów rannych w ciągu ostatnich kilku lat, a także rodziny poległych w trakcie misji pokojowych. Podczas misji w Iraku i Afganistanie zginęło 24 włoskich żołnierzy. Tragedię wojny przypomniał Ojciec Święty w czasie improwizowanej homilii. Stwierdził, że jest to szaleństwo stanowiące dla ludzkości samobójstwo, które wynika z nienawiści, zawiści oraz niezaspokojonego pożądania władzy i bogactw. Skąd zatem skłonność u możnych tego świata, by różnego rodzaju konflikty rozwiązywać przy pomocy wojen?

Południowe spotkanie z wiernymi Papież Franciszek zakończył podwójnym apelem w sprawie pokoju na świecie.

„Drodzy bracia i siostry, wciąż żywy i bolesny jest we mnie niepokój z powodu nieustającego konfliktu, jaki już od ponad dwóch lat płonie w Syrii – powiedział Ojciec Święty. – Uderza on szczególnie w bezbronną ludność, która pragnie pokoju w sprawiedliwości i zrozumieniu. Ta dręcząca sytuacja wojny niesie ze sobą tragiczne konsekwencje: śmierć, zniszczenie, niezmierne straty gospodarcze i środowiskowe, a także plagę porwań ludzi. Ubolewając nad tymi faktami pragnę zapewnić o mojej modlitwie i solidarności względem osób porwanych i ich rodzin.

Boże Ciało domaga się od nas nawrócenia ku wierze w Bożą Opatrzność. Mówił o tym Papież w rozważaniu przed modlitwą Anioł Pański. Nawiązał w nim do Uroczystości Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, która w wielu krajach, w tym we Włoszech, obchodzona jest w dzisiejszą niedzielę.

Franciszek odniósł się do ewangelicznego czytania z Bożego Ciała, gdzie Jezus wystawia na próbę swoich uczniów, którzy w obliczu problemu głodnej rzeszy ludzi stawiają na najprostsze rozwiązanie: odprawienie tłumu. Jezus tymczasem odpowiada: „Wy dajcie im jeść”, wprawiając w konsternację uczniów, którzy dysponują skromnymi zapasami, które zaledwie starczą dla nich samych.

Jak co miesiąc, modlimy się w dwóch papieskich intencjach, ogólnej i misyjnej. Wyznacza się je ze znacznym wyprzedzeniem. Obecne zatwierdził jeszcze Benedykt XVI pod koniec 2011 r. Pierwsza z nich to: „Aby przeważała wśród ludów kultura dialogu, słuchania i wzajemnego poszanowania”. Papież Franciszek poruszył tę sprawę, spotykając się zaraz na początku swego pontyfikatu, 22 marca, z korpusem dyplomatycznym akredytowanym przy Stolicy Apostolskiej. Nawiązał przy tym do własnych doświadczeń jako Argentyńczyka włoskiego pochodzenia, który przez swe rodzinne korzenie łączy w sobie dwa kraje dwóch różnych kontynentów.

Do wczorajszego święta Nawiedzenia nawiązał Papież po wieczornym nabożeństwie różańcowym, którym zakończył na Placu św. Piotra miesiąc maryjny maj. Nawiedzenie przez Maryję Elżbiety ukazuje, jak podchodzi Ona do swego życia: z wielkim realizmem, humanizmem i bardzo konkretnie – podkreślił Franciszek. – Jej postawę można ująć trzema słowami: słuchanie, decyzja, działanie.

„Maryja potrafi słuchać Boga – mówił Ojciec Święty. – Zwróćcie uwagę: nie jest to zwyczajnie, powierzchownie «słyszeć», ale «słuchać», na co składa się czujna uwaga, przyjęcie i otwartość na Boga. Nie jest to rozproszenie, z jakim niekiedy stajemy przed Bogiem czy wobec innych: słyszymy słowa, ale nie słuchamy ich naprawdę. Maryja zwraca baczną uwagę na Boga, słucha Boga. Ale wsłuchana jest także w fakty, to znaczy odczytuje wydarzenia swego życia, jest czujna na konkretną rzeczywistość i nie zatrzymuje się na powierzchni, ale idzie do głębi, aby zrozumieć jej znaczenie. Odnosi się to również do naszego życia: do słuchania Boga, który do nas mówi, i do słuchania także codziennej rzeczywistości, zwrócenia uwagi na ludzi, na fakty, ponieważ Pan jest u naszych drzwi i puka na wiele sposobów, umieszcza znaki na naszej drodze, daje nam zdolność ich dostrzeżenia”.